Omheiningen, tuinhekken, schuttingen
Een houten omheining, een duurzame keuze voor je buitenafsluiting: hoe je keuze maken en de levensduur ervan verlengen?
Omheiningen, tuinhekken, schuttingen: er is een breed scala aan houten oplossingen voor buitenafsluitingen, die vaak worden gezien als een detail in de tuininrichting. Toch brengen ze technische keuzes met zich mee die rechtstreeks bepalend zijn voor de duurzaamheid op de lange termijn, soms zelfs over meerdere decennia. De keuze van de houtsoort, van nature duurzaam of behandeld hout, contact met de grond, vochtbeheer, dimensionale veranderingen en afwerkingen: het zijn allemaal factoren die tijdens het ontwerp vaak worden onderschat, maar die de levensduur rechtstreeks beïnvloeden. In dit artikel bespreken onze houtadviseurs de drie belangrijkste soorten houten omheiningen, de technische eisen ervan en de beste praktijken die al bij het ontwerp moeten worden meegenomen om de levensduur te bevorderen.
Wat zijn de criteria om de juiste houten omheining te kiezen?
Voordat je een type omheining kiest, zijn er drie factoren die bepalend zijn voor alle andere:
- Het contact met de grond vormt de belangrijkste risicofactor. Hout dat voortdurend in contact is met een vochtige ondergrond is blootgesteld aan houtaantastende schimmels: de hoofdoorzaak van aantasting van bouwwerken in de buitenlucht. De basisregel luidt: dit contact zoveel mogelijk beperken of een houtsoort kiezen waarvan de natuurlijke duurzaamheid voldoet aan deze vereiste.
- De natuurlijke duurzaamheidsklasse van de houtsoort wordt beoordeeld op een schaal van 1 (zeer duurzaam) tot 5 (niet duurzaam). Voor elk onderdeel dat in contact is met de grond, kies je een duurzaamheidsklasse 1 of 2. Voor onderdelen die niet in contact zijn met de grond, kan een duurzaamheidsklasse 3 zonder behandeling volstaan. Er bestaan verduurzamingsbehandelingen voor minder duurzame houtsoorten.
- De vochtigheidsgraad van hout bij plaatsing bepaalt de dimensionale stabiliteit van het bouwwerk op de lange termijn. Een punt waar vaak geen aandacht aan wordt geschonken en dat toch bepalend is, met name voor schuttingen die uit massiefhouten planken bestaan.
Houten omheiningen: lichtheid, esthetiek en natuurlijke duurzaamheid
Een houten omheining, een opeenvolging van palen die met elkaar verbonden zijn met metaaldraad waaraan verticale houten elementen met een kleine doorsnede zijn bevestigd, vormt een esthetisch aantrekkelijke oplossing.
Hoe voorkomen dat het hout aan de buitenkant rot?
Dit is de belangrijkste vraag voor dit type omheining. De houten omheining is een toepassing waarbij het hout van de palen in contact is met de grond. Het is precies deze opstelling die een structurele beperking vormt voor het hout omdat het altijd blootgesteld is aan een vochtige omgeving in de grond waardoor het risico op aantasting door schimmels groot is. De vochtige grond creëert een omgeving die de groei van houtaantastende schimmels bevordert en verantwoordelijk is voor de rotting van het hout.
Drie oplossingen om te voorkomen dat het hout aan de buitenkant rot
Kies een natuurlijk duurzame houtsoort
Een houtsoort als tamme kastanje is de standaard voor palen die in contact zijn met de grond. Hij bezit een duurzaamheidsklasse 2 (op een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 de beste is). Daarom zouden de palen, naargelang de bodemsoort (meer of minder waterdoorlatend), een levensduur van 20 tot 25 jaar moeten hebben. Palen in tamme kastanjehout vereisen geen onderhoud. Hetzelfde geldt voor de omheining die tussen deze palen wordt geplaatst. Als de houten onderdelen die de omheining vormen de grond raken, kunnen ze sneller aangetast worden.
Plaats de onderdelen een tiental centimeter boven de grond om ieder contact met vocht te beperken.
Zonder onderhoud mogen we een langere levensduur verwachten dan die van palen in de grond. Een regelmatige controle van de metalen bevestigingen en de elektrische draden aan de palen – die soms losser kunnen raken naarmate het hout werkt – is de enige onderhoudsmaatregel die moet worden uitgevoerd.
De begroeiing aan de voet onderhouden
Wanneer de afsluitingselementen niet hoger kunnen worden geplaatst, raden wij je aan om de begroeiing aan de voet van de omheining regelmatig te snoeien. Dit beperkt de vochtigere omgeving die door de begroeiing ontstaat en verlengt daarmee de levensduur van de omheining.
Houten tuinhekken: stevigheid en aandachtspunten
Houten tuinhekken, die er vaak rustieker uitzien, zijn een variant op de houten omheining. Hun onderdelen zijn doorgaans groter dan die van de omheining. Ze sluiten de omtrek van een oppervlak af, terwijl het aan de onderkant open blijft. Indien de opstelling dit vereist, kan een aanvullend metalen gaas worden aangebracht, bijvoorbeeld om kleine dieren binnen te houden.
Welk hout om een buitentuinhek te maken?
Er zijn twee opties voor houten buitentuinhekken, afhankelijk van het budget:
Optie 1: behandeld naaldhout
De levensduur van een tuinhek hangt af van de duurzaamheid van zijn onderdelen. Vaak gaat het om naaldhout dat een verduurzamingsbehandeling heeft ondergaan, wat zijn levensduur verhoogt. Dit is de meest voorkomende oplossing. Een verduurzamingsbehandeling die geschikt is voor contact met de grond (code A4) of voor gebruik buitenshuis maar niet in contact met de grond (code A3) verhoogt de weerstand tegen biologische invloeden. Men kan rekenen op een levensduur van een vijftiental jaar voor palen die in contact zijn met de grond.
Optie 2: een natuurlijk duurzame houtsoort gebruiken (klasse 1 of 2)
Een andere mogelijkheid om de levensduur te verhogen is de keuze voor een natuurlijk duurzame houtsoort (duurzaamheidsklasse 1 of 2 op een schaal van 5), maar dit zal de prijs significant doen toenemen. Er is in ieder geval geen enkel onderhoud van het hout vereist. Robinia, eiken, tamme kastanje, …
Deze houtsoorten hebben geen enkele chemische behandeling nodig en bieden een langere levensduur. De meerkost bij aankoop kan gecompenseerd worden door het feit dat het product gedurende tientallen jaren volledig onderhoudsvrij is. Het houten oppervlak is sowieso onderhoudsvrij. Geen olie of beits voor beide oplossingen.
Technisch advies voor de horizontale onderdelen
De levensduur van de horizontale onderdelen is hoger (omdat ze niet in contact zijn met de grond), maar om deze nog te verhogen is het aanbevolen om, bij plaatsing, een afstandshouder met een dikte van 1 tot 2 cm² te plaatsen tussen de paal en het horizontale onderdeel, in plastic, rubber of inox, om vochtophoping te voorkomen, een veelvoorkomend risico op deze plek.
Houten schuttingen: privacy en verzorgde plaatsing
Schuttingen vergen een meer arbeidsintensieve plaatsing. Schuttingen zijn het type omheining dat de meeste privacy biedt, maar de plaatsing ervan is het meest veeleisend. Horizontale betonplaten worden tussen verticale houten, metalen of betonnen palen geplaatst. Tussen deze palen kan een wand worden bevestigd die bestaat uit houten planken of geprefabriceerde houten elementen met verschillende patronen.
Technische uitvoering: aandachtspunten voor houten schuttingen
Schuttingen zijn gebaseerd op een specifiek bouwprincipe: verticale palen (van hout, metaal of beton) waartussen massiefhouten planken of geprefabriceerde panelen worden bevestigd.
Afwerking: behandelen of laten vergrijzen?
Houten schuttingen vereisen geen onderhoud maar het hout waaruit ze zijn samengesteld kan een afwerkingsbehandeling (met olie of beits) krijgen wanneer de natuurlijke vergrijzing van het hout niet gewenst is voor het uiteindelijke uiterlijk. Het hout vergrijst natuurlijk door UV-straling, een louter esthetisch fenomeen dat geen impact heeft op de duurzaamheid van het hout. Indien dit uiterlijk niet gewenst is, kan een olie of beits worden aangebracht, die naargelang de blootstelling om de 2 tot 3 jaar heraangebracht moet worden.
Dimensionale veranderingen: een te anticiperen fenomeen
Let op want dit type wand, wanneer ze uit massieve planken bestaat, zet uit en krimpt naargelang de vochtvariaties na lange periodes van droogte of regen en naargelang het seizoen. Veranderingen in de totaalhoogte van schuttingen van 1 à 2% komen regelmatig voor wat neerkomt op 2 à 4 cm bij een schutting van 2 meter. Deze veranderingen kunnen leiden tot hoogteverschillen over de lengte van de schutting, wat als onesthetisch kan worden ervaren. In de lengterichting blijft het hout volkomen stabiel.
Vochtigheidsgraad bij plaatsing
Wanneer schuttingen uit massiefhouten planken zijn samengesteld, moeten ze worden geplaatst bij een vochtigheidsgraad van circa 17%. Hout dat op het moment van de plaatsing te droog of te vochtig is, zal na de plaatsing dimensionale veranderingen vertonen.